हामी यस्तै त हो नि ब्रो गीतका कारण चर्चा अनि विवादमा आएका नेपाली हिपहप स्टार समीर घिसिङ भीटेन नेपाली हिपहपलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्याउन चाहन्छन् । यद्यपि उनी आफ्नो यही पछिल्लो गीतका कारण पक्राउसमेत परे भने उक्त गीत युट्युबबाट हटाउन बाध्य भए । अहिले उनी पुनः आफूलाई परिमार्जित र परिष्कृत गर्दै अघि बढ्न खोजिरहेका छन् । आफ्नो २४ घण्टे गिरफ्तारीपछि सार्वजनिक रूपमा कुनै प्रतिक्रिया नजनाएका भीटेनले साप्ताहिककर्मी राजाराम पौडेलसँग खुलेर कुराकानी गरे ।
तपाईंले गाउने गीतको विधा कुन हो ? कसरी यसतर्फ आकर्षित हुनुभयो ?
पूरै अर्थात् प्योर हिपहप हो, हिपहप थरी–थरीको हुन्छ । यसलाई आ–आफ्नो हिसाबले बनाउन मिल्छ, यस्तै हुनुपर्छ भन्ने लिमिट हुँदैन । रमाइलो गर्दैछौं भने जोक्स हुन सक्छ, त्यसलाई कुन हिसाबले प्रिजेन्ट गर्दैछौं, त्यसले निर्धारण गर्छ । रमाइलो गर्ने, पार्टी गर्ने हिसाबले बनाइएको छ भने डान्स म्युजिक हुन्छ, क्लब म्युजिक हुन्छ । यस्तो गीत आमाबाबु–छोराछोरी सबै बसेरसँगै हेर्नैपर्छ भन्ने छैन । हामीले जबर्जस्ती गीत सुन भनेर भनेका पनि हुँदैनौं, बरु त्यहाँ हामीले सूचना दिएका हुन्छौं । भिडियो हेर्नुभन्दा अघि, गीत सुन्नुभन्दा अघि १८ वर्षभन्दा मुनिकाले नहेर्नु भनेर लेखिएको हुन्छ, अनि हामीले युट्युबतिर इमेल नहुनेहरूले हेर्नै नमिल्ने पनि बनाइदिएका हुन्छौँ, १८ वर्ष मुनिकाले हेर्न नमिल्ने बनाइदिएका हुन्छौँ । हिपहपमा त्यो हुनैपर्छ किनभने हिपहप यस्तो खालको आर्ट हो जसको कुनै लिमिट छैन, सिस्टमभन्दा बाहिर जाने संगीत हो यो । ‘ठग लाइफ’ भन्ने शब्द सुन्नुभएको होला नि, त्यो हिपहपबाटै निस्किएको हो । हुन त त्यो राम्रो कुरा होइन होला तर पनि यसले हिपहप त्यहीँबाट जन्मिएको जनाउँछ । आफूले हेर्दै आएको, पहिल्यैदेखि सिक्दै आएको, थाहा हुँदै आएको, सुन्दै आएको हुनाले यसकै हावाले भेट्यो मलाई, त्यसैले म हिपहपमै रमाएँ । यो म्युजिक मलाई मन पर्नुको खास कारणचाहिँ यो सीमाभन्दा बाहिर हुनु पनि हो ।
यस्ता गीतमा विरोधचाहिँ किन हुन्छ ? सुन्नेले के कुरा बुझ्नुपर्छ ?
हिपहप भनिसकेपछि कति कुरा जोक्स हुन्छ, त्यसमा कतिलाई होच्याइएको हुन्छ, कतिलाई जिस्क्याइएको हुन्छ, खिसी गरिएको हुन्छ, हाँसोमा उडाइएको हुन्छ । कतिलाई डिस भनिन्छ, एक–अर्कालाई डिस गर्ने कुरा हुन्छ, र्याप ब्याटलमा जस्तो । हिपहपमा डिस गर्ने मेरा पनि कतिपय गीत छन्, तर सुन्नेले कसरी लिनुपर्यो भन्दाखेरि यसले मलाई भन्यो कि भनेर लिइयो भने उसलाई रिस उठ्छ, अनि उसले विरोध गर्छ, तर त्यो गीत म आफैं गाउँदै छु भन्ने हिसाबले फिल गर्यो भने उसलाई मज्जा आउँछ । जब र्यापरको आवाज आफूले नै बोलेजस्तो लाग्छ त्यो कुराले मोटिभेसन आउँछ, एक्सप्रेसन आउँछ, हो त्यसरी लिने हो हिपहपलाई, तर मानिसहरूले नेगेटिभ हिसाबले लिइदिन्छन् अनि विरोध हुन्छ ।
विश्वमा हिपहप म्युजिकको ट्रेन्ड कस्तो छ ? हिपहपमा देखाउने स्टाइल कसरी सिर्जना हुन्छ ?
संसारभरि नै सबैभन्दा बढी हिट पनि हिपहप नै छ, मेरो दृष्टिमा अहिलेको नम्बर वान म्युजिक भनेकै हिपहप म्युजिक हो । सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्ने, सबैभन्दा बढी बजार भएको विधा पनि यही हो । अहिले पनि र्यापरहरूले घाँटीभरि चेन नै चेन (सिक्री) अनि हातभरि पैसा नै पैसा देखाएका हुन्छन् । उनीहरूले पैसा–सुन नै देखाउन खोजेका होइनन्, तर किन देखाए भन्ने कुरा आउँछ, स्ट्रगल गर्यो, दुःख गरेर कमायो अनि त्यसको प्रदर्शन गर्यो, हिपहप त्यसरी नै चलिरहेको छ । यसको अर्थ आफूसँग छ भने त्यसलाई देखाउने हो, स्टाइल दिने हो भन्ने हो, त्यही भएर ‘स्योयाक’ भन्ने शब्द नै स्टाइल हो । स्योयाक शब्द अरु जनराका गीतले निकालेको शब्द होइन । अलिकति मात्तिने पारा देखाउने भएर यसलाई कतिपयले मन नपराउनु भएको हो । नेपालमा मात्र नभएर संसारभरि नै यस्तै छ ।
नेपालमा तपाईंहरूले गाउनुभएको हिपहपमा प्रयोग भएको शब्दलाई लिएर प्रश्न उठ्यो, अन्य देशमा प्रयोग हुने शब्द कस्तो पाउनुभएको छ ?
नेपालमा हिपहप भनेको के हो, र्याप भनेको के हो भनेर बुझ्दा यम बुद्धले आमा गीत गाए, साथी गीत गाए, त्यो खालको गीत मात्र र्याप हो भने जसरी लिन्छन् । किनभने त्यसमा त एउटा म्यासेज छ पोजेटिभ खालको । त्योचाहिँ र्याप हो, त्यसबाहेक अरु र्याप होइन, अरु भनेको छाडापन हो, यताउता भन्ने चलन छ । यस्तो खालको मनस्थिति छ हामीकहाँ । हिपहप भनेपछि सबै थरी हुन्छ, यसमा रमाइलो पनि गर्छ हिपहप आर्टिस्टले, गर्दैन र ? जहिले पनि दुःखी भएर निराशाको गीत वा मोटिभेसनल गीत मात्र गाइँदैन नि, रमाइलो पनि होला, क्लब पार्टी आदितिर जाने कुरा पनि भयो— माया प्रेम पनि बस्ने भयो, माया–प्रेमको गीत पनि गाइदिने भयो । हिपहपमा सबै खालका गीत गाउन सकिन्छ । म्युजिक जस्तो पनि हुनसक्छ । अब नेपालमा जस्तो पार्टी गर्यो त्यस्तै गीत बनाइयो तर त्यो पचेन । अहिले अनलाइनबाट गीत बिक्री हुन्छ, अनलाइन लिसनिङ हुन्छ, तर यहाँ सरकारले दिएको सिस्टम छैन, न यहाँ कुनै राष्ट्रिय टेलिभिजन, रेडियोले हाम्रो गीत बजाएको छ, न सरकारले कुनै स्थान दिएको छ, छैन नि ? डाइरेक्ट इन्टरनेट प्लेटफर्मबाट गएको हो । जुन प्लेटफर्म नेपाल सरकारले दिएको पनि होइन । त्यो सिस्टम, इन्टरनेट, युट्युब नेपालको होइन, युट्युब, इन्टरनेट सबैको साझा हो । यो छुट्टै संसार हो । भावनात्मक खालको गीत पनि हुन्छ यसमा । र्याप भन्नाले यमबुद्धजस्तै मात्र पनि होइन, हुन त मेरो पनि त्यस्तै एक–दुईवटा गाना छन्, अझै पनि आउँदैछन् त्यस्ता गीत, म जहिले पनि गर्छु यस्ता गीत, मोटिभेसन फरएभर हुन्छ, जहिले पनि चाहिन्छ मानिसलाई, म पनि त्यस्तो गीत गर्छु, अरू गीत पनि आउँदैछन् तर र्याप त्यति मात्र होइन, र्याप सबै थोक हो ।
नेपालमा हिपहपको क्रेज कस्तो छ ?
एकदमै धेरै छ । र्याप म्युजिककै क्रेज छ, अहिलेको जमानामा । पहिले–पहिले अरूकै जमाना थियो होला । रक म्युजिक, रक ब्यान्डहरू निकै चल्थे, यताउता सबैतिर ब्यान्डहरू हुन्थे, तर अहिले र्यापको क्रेज छ । जसरी हामी फुटबलबाट आकर्षित भएर गल्ली–गल्लीमा फुटसल खेल्छौं, र्याप पनि लगभग त्यस्तै भैसक्यो ।
हिपहप तथा र्याप गीतले कुन उमेर समूहलाई बढी आकर्षित गरेको छ ?
र्याप खासमा युवाहरूका लागि हो, स–साना बच्चाहरूलाई पनि थाहा छ र्यापका बारेमा, बूढाहरूलाई त्यति जानकारी नहोला । खासगरी ८–१० वर्षभन्दा माथिकोमा यसको क्रेज छ । १२–१३ वर्षकाले हल्का रमाइलो गर्छन् भने १४–१५ वर्षकाले बुझ्न थाल्छन् । १६ देखि १८ वर्षकाले मज्जाले बुझेका हुन्छन् । १८ देखि २० वर्षकालाई र्यापले बढी छुन्छ । त्यसभन्दा माथिकाले र्यापलाई यस्तो हो भन्ने भिजनले (पूर्वाधार बनाएर) हेर्छन्, राम्रो देख्नेले मन पराउँछन्, नराम्रो देख्नेले मन पराउँदैनन् । त्योभन्दा जति माथिको उमेर समूहमा गयो, यसको क्रेज बिस्तारै कम हुँदै जान्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सरकारको समर्थन छ त ?
सरकारले समर्थन गरेको छ, नगरेको होइन । के समर्थन गरेको छ भने हामीलाई देशमा बस्न दिएको छ, सरकारको समर्थन त्यही हो ।
हामीले र्यापमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न के गर्नुपर्छ ? यसको मुख्य कुरा भाषा हो कि संगीत ?
मुख्य कुरा स्वतन्त्रता हुनुपर्छ, हामीले बोल्ने भनेको नेपाली भाषा हो, यो भाषा नेपालभन्दा बाहिर नेपालीबाहेक अरु कसैले बुझ्दैनन्, तर म्युजिकमा भाषा मात्र हुँदैन । अस्ति भाषाले गर्दा असर परेको हो, भाषाले गर्दा समाजमा विकृति फैलिने कुरा आयो । आफ्नै भाषा नेपालीमा बोलेको छ भने त्यो यहाँका जसले पनि बुझ्ने भए । त्यसमा नराम्रो शब्द परेको छ भने त त्यो अझ फैलने भयो भन्ने कुरा आयो । तर भाषा मात्र नभएर मुख्य कुरा म्युजिक हो, भाषाले म्याटर गरेन, भाषाले त्यहाँभित्र रोक–छेक केही गरेन, म्युजिक हो मुख्य कुरा, संगीतले तपाईंको भाषा बुझ्दैन । त्यही भएर मुख्य कुरा त म्युजिक राम्रो हुनुपर्छ । म्युजिक दामी भैसकेपछि जहाँसुकैको मानिसलाई छुन्छ । अस्तिको हाम्रै गीत पनि धेरैले मन पराइरहनुभएको छ । संसारभरिका सबै मानिसलाई टच गर्न सकिन्छ भने नेपालभित्रै खुम्चिएर बस्ने कुरा त भएन नि ।
हिपहपमा अगाडि बढिरहनुभएको छ, नेपाली म्युजिकलाई कहाँ पुर्याउने सपना छ तपाईंको ?
सपना त छ नि, अर्बौं–खर्बौं रिच पुर्याउनेछ । त्यो देखेपछि त कहाँको आर्टिस्ट हो भनेर खोजी गर्छन् दुनियाँले । अनि थाहा हुन्छ नि नेपालको हो भनेर, तर भाषा त उनीहरूले बुझेका हुँदैनन् । जे भए पनि म्युजिक चलिसकेपछि सरकारले यसले यस्तो बोल्यो भनेर रोक्न मिलेन नि । फाइदा त हाम्रो देशलाई भएको हुन्छ, देशको नाम संसारभरि फैलिएको छ, आज एउटा आर्टिस्टले यो लेभलमा बसेर काम गर्न पाएको छ । त्यो आर्टिस्टलाई देखेर हजार जना नयाँ आर्टिस्ट निस्कने हो । सबैले म्युजिकको लाइनमा रोजगारी पाउने भए, स्वतन्त्रतापूर्वक सिर्जना गर्न पाउने भए । यस्तै ठाउँमा नेपाली म्युजिकलाई पुर्याउने सपना छ मेरो ।
त्यस्तो सपना पूरा हुन नेपालबाट सम्भव होला त ? केही आधार छन् त्यसका ?
एकदमै सम्भव देखिरहेको छु, एकदम राम्रो छ । नेपाली म्युजिकको दायरा फराकिलो हुँदै गएको छ । नेपाली र्याप गीत मात्र नभएर नेपाली म्युजिक जस्तो ‘कुटुमा कुटु’ को एक सय मिलियन पुग्न थालेको छ । एक सय मिलियन भनेको इन्टरनेसनल भ्यूज हो । मैले भन्न खोजेको मार्केट देख्यो नि, अब एक सय मिलियन देख्दाखेरि इन्डियन मार्केटले पनि आँखा लगायो, मिलेर काम गर्न सक्यो, हाम्रो आर्टिस्टको कला पनि भारतभरि फैलने भयो । यसरी फैलिएपछि त बजार ठूलो भयो नेपालको पनि, अरू–अरू देशसँग लिंक भयो । भारतमा मात्र नभएर बाहिर पनि सबैले देख्ने भए । यो फाइदाको कुरा हो । सम्भव छ जस्तो लाग्छ । र्याप म्युजिकको मार्केट पनि छ । मेरो अस्तिको गीत पनि २० मिलियन पुगेको थियो, जुन निकै राम्रो हो नेपालको सन्दर्भमा । त्यसले आर्टिस्टलाई फाइदा हुन्छ, देशको नाम अघि बढ्छ, पैसा पनि झर्छ, आफ्नो देशमा इनकम आउँछ, आर्टिस्टले कमाएर लिएर आउँछ । सबै हुँदै गएको पनि छ । अरूहरूले पनि काम पाएका छन् ।
कसरी पक्राउ पर्नुभयो ? प्रहरी हिरासतको अनुभव सुनाउनु न ?
म स्टुडियोमै थिए । त्यतिबेला थाहा दिएनन्, झ्याप्प आए । रेकर्डिङका लागि तयार हुँदै थिए, झम्सीखेलस्थित आफ्नै स्टुडियोमा थिएँ । पक्राउपछि २४ घण्टा भन्दा बढी हिरासतमा बसे होला । तनावै–तनाव भयो, प्लानिङहरू थिए, धेरै कुरा सोचिरहेको थिएँ, सुटिङलगायतका योजना त्यत्तिकै थिए । तिहारको मुखमा एक्कासि पक्राउ पर्दा टेन्सन भैरहेको थियो । पक्राउ परेपछि धेरै कुरा सोच्दा–सोच्दै समय बित्यो ।
त्यो २४ घण्टाले तपाईंलाई के सिकायो ?
धेरै कुरा आफूले सोचेर पनि सिकें, अब के हुन्छ भन्ने सोचें, यताउता सोधपुछ गरें । त्यहाँ भएका मानिसलाई के कसरी आएको हो भनेर सोधे, कोही आफूले हाँकेको गाडीले मान्छे किचेर आएका थिए, कसैले झगडा गरेर आएको भने, एक–अर्कासँग कुरा सेयरिङ भयो । त्यहाँ कसैले यस्तो गीत गाउनु हुन्न भनेनन्, सबैले राम्रो कुरा गरे । गल्ती त हुन्छ मानिसबाट, तर राम्रा खालका मानिस नै थिए त्यहाँ, जानी–जानी होइन झुक्किएर गल्ती गर्नेहरू बढी थिए । हिरासतमा रहेका सबैले राम्रो कुरा गरे । मलाई थाहा नभएका कुराहरू सिकाए । मैले उनीहरूको कुरा सुने । मेरो कुरा पनि सुने उनीहरूले ।
यो अनुभवबाट नयाँ गीत जन्मने सम्भावना छ ?
अवश्य छ, हिरासतमा बस्दाको अनुभवबाट नयाँ गीत मज्जाले जन्मन्छ । त्यहाँ मैले दुःख पनि देखे, कति तनावमा थिए, यद्यपि दुःख पर्दा पनि हाँसेर बसिरहेका थिए, म त टेन्सनमै थिए, सुरुको दिन सबैलाई त्यस्तै हुँदो रहेछ । म त हाँस्न पनि सकिरहेको थिइनँ । उनीहरू हाँसिरहेकै थिएँ । उनीहरूलाई हेर्दा खासै केही भएको छैन भन्ने भयो । उनीहरूले पनि सहानुभूति दिए, सबै कुरा ठीक हुन्छ भाइ भने । उनीहरू हाँसिरहेको, जिस्किरहेको देख्दा, आफ्नो टेन्सन पनि हरायो । यद्यपि भोलि के गर्ने भन्ने सम्झिँदै बसें । प्लानिङ बनाएँ, अब यसो–यसो गर्छु भनेर । नयाँ–नयाँ आइडिया निकालें । म यसरी मुभ हुन्छु भनेर निर्णय लिएँ । यातना जस्तो केही पनि भएन ।
यसबाट के–कस्तो पाठ सिक्नुभयो ?
धेरै पाठ सिकियो, म्युजिकलाई राम्रो हिसाबले, मैले कुरा पनि गरें, माथि–माथिका मानिसहरूसँग कुरा गरे, उहाँहरूले पनि मोटिभेसन दिनुभएको छ, छोड्नुहुन्न, हार नखानुहोला यताउता भन्नुभएको छ सबै जनाले, गीत राम्रो लाग्यो तर मिलाएर गर्नुपर्छ भन्ने खालको कुरा पनि छ । व्यंग्य गर्न त मिल्यो कसरी गर्ने भन्ने खालको कुरा सिकें । कानुन के हो सिस्टम के हो बुझ्ने अवसर पाएँ ।
कुनै सम्झौता पनि गर्नुभयो ?
कुनै सम्झौता त भएको छैन, सीधा कुरा गरियो, अरु केही भएन । अब एक महिनापछिको तारेख दिइएको छ ।
परिवारबाट कस्तो समर्थन छ ?
बुबा भेट्न आउनुभएको थियो । परिवार पोजेटिभ छ । प्रेसर केही छैन । म ढुक्क भएर बसेको छु । खुसी नै छु ।
तपाईंका गीत मन पराउनेहरूलाई के भन्नुहुन्छ ?
सबैलाई धन्यवाद । मैले राम्रोका लागि प्रयास गरिरेहको छु । मलाई गाह्रो पर्दा धेरैले म्यासेज गर्नुभयो त्यसबाट म उत्साहित भएँ, खुसी लागेको छ ।
![सूचना र मनोरंजनको संगालो साप्ताहिक [Saptahik]](https://epaper-beta-jscdn.ekantipur.com/images/logo/saptahik.png){kind=logo}
