You internet speed is slow. Switch to text view mode

Switch
epaper logo
ST

Last Login:
Logout
+
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
चिठी

चिठी

इमेलबाट

नारी मासिकमा प्रकाशित लेख–रचनाहरू राम्रा लाग्छन् । फुर्सद भएसम्म प्रत्येक अंक पढ्छु । तर हामीजस्ता अध्ययनशील महिलाका लागि समय सान्दर्भिक विषयमा विचार आदान–प्रदान हुने ‘युवा विचार’ स्तम्भ राख्नु उपयुक्त होला । त्यस्तै शिक्षासँग सम्बन्धित अन्य स्तम्भ पनि थप गरियोस् । यस बारेमा सम्पादक मण्डलको ध्यान जाओस् । यस्ता स्तम्भ आगामी अंकमा समावेश गरिने कुरामा आशा गर्छु ।
- आक्शाना प्रधान बालुवाटार ।

नारी मासिक नियमित रूपमा पढ्छु । नारीमा प्रकाशित हरेक लेखले मलाई नयाँ ऊर्जा थप्ने काम गर्छन् । तर असोज अंकको नारीले मलाई निराश बनायो । नारी मासिक किनेर ल्याएको भित्री पृष्ठ सबै च्यातिएको रहेछ र अरुबेलाको भन्दा पातलो पनि लाग्यो । यसमा सम्बन्धित पक्षको ध्यान जाओस् ।
- सानु सिलवाल

नारी मासिकको कात्तिक अंक पढें । नारी मासिक १९ वर्षमा प्रवेश गरेकोमा हार्दिक बधाई छ । यो अंक विगतका वर्षका दसैं अंकभन्दा पृथक् लाग्यो । नारी मासिकले यस्तै नयाँ विषयवस्तुलाई समावेश गर्दै जाओस् ।
- सुनयना शर्मा, धादिङ

म नारी मासिक नियमित रूपमा पढ्छु । नारीले आफ्नो वार्षिकोत्सवको अवसर पारेर आफ्नो क्षेत्रमा ख्याति कमाएका युवाको विचार समेटेको रहेछ, निकै खुसी लाग्यो । नारीले युवाका विषयलाई नियमितता दिएमा राम्रो हुने थियो ।
- सञ्जु गुरुङ, पोखरा

हरेक महिना म नारी मासिकको पखाईमा हुन्छु । यो मेरो प्रिय पत्रिका हो । कात्तिक अंकमा प्रकाशित गरिएका परिकार घरमै बनाएर खाएँ । नारी मासिकले समयानुसारका परिकार दिँदै जाओस् ।
- अभिलाषा शर्मा, नयाँ बस्ती

नारी मासिकको कात्तिक अंक समयमै हात पर्‍यो । यसमा प्रकाशित निर्मला पोखरेलसँगको अन्तर्वार्ता समयसापेक्ष लाग्यो । नारी मासिकले यस्तै विषयवस्तुलाई प्राथमिकता दिएमा सुनमा सुगन्ध हुने थियो ।
- रञ्जना केसी, धापाखेल

म नारी मासिक नियमित रूपमा पढ्छु । नारी मासिक १९ वर्षमा प्रवेश गरेकोमा हार्दिक बधाई । नारी मासिकमा प्रकाशित सबै स्तम्भ राम्रा लाग्छन् । नारी मासिक मेरो प्रिय स्तम्भ हो । यसमा प्रकाशित सबै सामग्री राम्रा लाग्छन् । नारी मासिकले समयसापेक्ष विषयवस्तु समावेश गर्दै लैजाओस् । नारी मासिक १९ वर्षमा प्रवेश गरेकोमा हार्दिक बधाई ।

- रीना कायस्थ, भक्तपुर


नारी मासिक नियमित रुपमा हेर्ने गर्छु । नारी मासिकका स्तम्भहरू प्रायः राम्रै लाग्छन् । नारी मासिकले कभरमा आकर्षक पुरुषका पनि फोटो राखे हुने थियो । नारी मासिकले सधै महिलाको मात्र तस्बिर राख्नुपर्छ भन्ने छ ?
- सजना शर्मा, नुवाकोट

 

कोरोना हटस्पटकी योद्धा
सधै विवाद र चर्चामा रहिरहने अप्ठेरो जिल्ला मानिने पर्साको प्रहरी संगठनको नेतृत्व सम्हाल्नु आफैमा एउटा ठूलो चुनौती मानिन्छ । त्यसमाथि नेपालकै प्रमुख नाका र २ नम्बर प्रदेशकै एक मात्र महानगर भएको जिल्लाको सुरक्षाको जिम्मेवारी सम्हाल्नु पक्कै पनि चानचुने काम होइन । तर पर्साकी प्रहरी प्रमुख एसपी गंगा पन्तले त्यो चुनौतीलाई सहजै स्वीकार गरिन् ।
- सफल र कर्तव्यनिष्ठ महिला, अनिता जोशी

भर्चुअल खरिदमा फाइदा र जोखिम
दर्जनौं अनलाइन पसलले खाद्यान्नदेखि सागसब्जी घर–घरमा पुर्‍याइरहेका छन् । चिकित्सकको सेवा पनि अनलाइनबाटै लिन सकिन्छ । ‘जिभी एप’ ले सबै प्रकारका औषधि र मेडिकल उपकरण उपलब्ध गराउँदै आएको छ । अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत हुने कारोबारलाई ‘खल्ती’, ‘ई–सेवा’, ‘आईएमई–पे’, ‘प्रभु–पे’ लगायतले सहज बनाइदिएका छन् ।
फाइदा पनि छ तर अनलाइनहरू देखाउने एउटा र डेलिभरि गर्दा अर्को म्याटेरियल ल्याउँछन् ।
जी चिन खा सामान सबै उस्तै हुँदैनन्, त्यही समस्या छ ।
- सलिना अर्याल

महिलामा कोरोना असर
कोरोनाको प्रभाव महिला–पुरुष दुवैलाई परेको छ । अझ नजानिँदो गरी महिलाहरू अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएको तथ्यांक विश्वका विभिन्न अनुसन्धानले देखाएका छन् । खासगरी, नोकरी, शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक सद्भाव, मनोविज्ञान, घरेलु हिंसा, मातृत्व सुरक्षा आदि धेरै पक्षले महिलाहरूका लागि असहज वातावरण सिर्जना गरिदिएका छन् ।
पित्तृसत्तात्मक संस्कारको अभ्यासले त्यसै पनि भान्साको काममा हात नबढाउने पुरुषहरूमा श्रीमती घरमै हुँदा त सहयोग गर्नुपर्छ भन्ने मनोभावना नै आउँदो रहेनछ । काममा सघाउन त परै जाओस्। तिमी यति धेरै व्यस्त भयौ है भन्ने प्रेम र प्रशंसाका शब्दहरूसमेत नसुनिएको महिला दिदीबहिनीहरूको गुनासो छ। एकातिर शिक्षित महिलाहरूको यो अवस्था छ भने दूरदराजकालाई के कोरोना र के सामान्य अवस्था । सधै घरधन्दा र खेतीपातीमा व्यस्त छन् । त्यस्तै, उनीहरूका लागि के सुरक्षाका उपाय, के सावधानी र गुनासो उही जीवनशैली छ ।
- पुष्पा भण्डारी

Page 11
Page 12
सरोकार

आमाको किरियामा दिदीबहिनी

- नारी संवाददाता

पूर्वसञ्चारकर्मी पल्लवी तथा मानवी ढकाललाई मातृशोक परेको छ । यस दुःखद् घडीमा पनि उनीहरूले समाज परिवर्तनको कदम उठाएका छन् । पितृसत्ताले जरा गाढेको हाम्रो समाजमा काजकिरिया छोराले नै गर्नुपर्ने मान्यता छ । जुन सदियौंदेखि चलिआएको चलन पनि हो तर मानवीसहित पल्लवीका दिदीबहिनी सेतो पहिरनमा छोरासरह आमाको किरियामा बसेका छन् । पल्लवीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेकी छन्, ‘आमा गुमाउनुको शोक एक ठाउँमा र छोरी (त्यो पनि विवाहित) भएर आफ्नी आमाको दाहसंस्कार गर्न खोज्दा, गाउँमा छलफल र विवाद हुनुको दुःख अर्को ठाउँमा । बुझ्ने र साथ दिनेहरू पनि पायौं । तर हाम्रो हिन्दू संस्कृतिमा छोरा र छोरीको भेद गहिरो छ । यस्तै साना प्रयासहरू गर्दै पक्षपाती समाज र संस्कृति बदल्न जरुरी छ र यसको सबैले साथ र समर्थन गर्न पनि आवश्यक छ । म आज त्यहाँ नभए पनि मेरा दिदीबहिनीहरूले यो महत्वपूर्ण काम पूरा गर्दैछन् ।

सरोकार

आमाछोरीको बोइङ उडान

- नारी संवाददाता

जोडीले यो ब्रह्माण्डको आकाशमा बोइङ उडाएको छ । डेल्टा बोइङ ७५७ उडाउने क्याप्टेन वेन्डी रेक्सन विगत ३० वर्षदेखि उड्डयन पेसामा आबद्ध छिन् । उनकी फर्स्ट अफिसर छोरी केली रेक्सन अहिले आमाको जोडीका रूपमा सोही जहाज पाइलटिङ गरिरहेकी छन् । व्यावसायिक रूपमा पाइलटिङ गर्ने आमाछोरीको यो जोडी इतिहासमै पहिलो हो ।

सरोकार

मिस पिंक

- नारी संवाददाता

पिङ्क मात्रै प्रिय लाग्ने स्वीजरल्यान्डकी यास्मिन चार्लेटलाई यो रंग यति मन पर्‍यो कि उनका कपडा, घर, जुत्ता सबै यही रंगले रंगिएका छन् । यास्मिन पेसाले एक शिक्षिका हुन् । विद्यार्थीले उनलाई ‘मिस पिङ्क’ भन्छन् ।

जब उनी १२ वर्षकी थिइन्, आमाले उनलाई पिङ्क कलरका केही ट्राउजर किनिदिएकी थिइन् । १३ वर्षको उमेर पुग्दासम्म यास्मिनलाई पिङ्क कलर अधिक मन पर्न थाल्यो । उमेरसँगै पिङ्क कलरका लागि क्रेज बढ्यो ।

यास्मिनले १६ वर्षको उमेरदेखि पिङ्क कलेक्सन सुरु गरिन् । श्रीमान्लाई पनि यास्मिनलाई पिङ्क कलर मन परेकोमा कुनै आपत्ति थिएन । विवाहपछि, यास्मिनको पिङ्क कलेक्सन अझै बढ्यो ।

०१९ मा यास्मिनले आफ्नै फ्ल्याट किनिन् । आफ्ना श्रीमान्सँगै पिङ्क कलेक्सनले स्वर्ग बनाइन् । फ्ल्याटका सबै चीजमा, भित्ताहरूमा, पर्दा, फर्निचर, घरको सजावटका सामानहरू, बेडरुम, तौलियासम्म सबैकुरा पिङ्क कलरको छ । यास्मिनसँग १ सयभन्दा बढी पिङ्क कलेक्सन जुत्ताहरूको दराज छ ।

Page 13
सरोकार

ऐतिहासिक योद्धा– कमला ह्यारिस

- नारी संवाददाता

डेमोक्र्याटिक पार्टीकी कमला ह्यारिस (५६ वर्ष) अमेरिकाकै प्रथम महिला उप–राष्ट्रपति निर्वाचित भएकी छन् । उनी भारतीय मूलकी श्यामला गोपालन र जमैकन डोनाल्ड ह्यारिसकी सन्तान हुन् । विजय घोषणालगत्तै कमलाले भनिन्, ‘यो पदका लागि म प्रथम महिला हुँ तर अन्तिम होइन । किनभनेमेरो विजयले हरेक किशोरीहरूलाई यो विश्वास दिलाइसक्यो कि अमेरिका हरेक कुराको सम्भाव्यता भएको देश हो ।’
कमलाले अधिकार र कर्तव्यको चेत हुर्कने क्रममै आमाबाट प्राप्त गरेकी हुन् । उनकी आमाले उतिखेरै अधिकारका लडाइँहरूमा छोरीलाई च्याप्दै अघि बढेकी थिइन् भने जीवनमा गुनासो होइन काम गरेर देखाउनुपर्छ भन्ने पाठ पनि घोकाएकी थिइन् । विजयपछि आमाको स्मरण गर्दै कमलाले भनिन्, ‘उहाँ भएको भए सायद यो क्षणको कल्पना गर्नुहुँदैनथ्यो, तर उहाँलाई एउटा कुरा भने पक्कै विश्वास हुन्थ्यो कि अमेरिका जस्तो मुलुकमा यो क्षण आउनु सम्भव छ ।×’
कमला किशोरी छँदा आमाले अन्यत्र जागिर पाएपछि उनको परिवार मोन्ट्रियल सरेको थियो । त्यतिबेलै कमलाले आफूमा कसरी परिवर्तन ल्याउने भनेर खोजी गर्न थालेकी थिइन् । घरबाहिरको चौरमा फुटबल खेल्न गरिएको निषेधलाई दिदीबहिनी मिलेर प्रतिवाद गरेको उनी सम्झन्छिन् । त्यो प्रतिवादपछि नियमै फेरिएको थियो । ‘आमाले हामीलाई सधै कामै नगरेर यसो भएन र उसो भएन भन्नुभन्दा केही गरेर देखाओ भनिरहनुहुन्थ्यो’ कमला भन्छिन्, ‘त्यसैले मैले केही गरेर देखाउने आँट गरेकी हुँ ।’ हाइस्कुलको पढाइ सक्नेबित्तिकै उनी कानुन व्यवसायी बन्ने सोचका साथ आफ्नो पढाइलाई अगाडि बढाइन् । उनी ‘ल स्कुल’ पढ्न क्यालिफोर्निया फर्किएदेखि ओकल्यान्ड र सानफ्रान्सिस्कोस्थित वकिलको कार्यालयमा कानुनी पेसा अपनाउने प्रयास गरेकी थिइन् । तर उनको यो पहिलो प्रयास असफल भयो । उनले हार भने मानिनन् । पछि जिल्लाको सरकारी वकिलका रूपमा आफ्ना हाकिमलाई समेत परास्त गरी सफलतापूर्वक कार्यसम्पादन गर्न भ्याइन् । उनी राज्यकै महान्यायाधिवक्ताका रूपमा चयन हुँदै अमेरिकी सिनेटरदेखि एकपटक त राष्ट्रपतिकै निम्ति समेत प्रयास गरिसकेकी छन् ।


उनकी आमा अमेरिकामा व्याप्त जातीय असमानताप्रति संधै असन्तुष्टि व्यक्त गर्थिन् । आफ्ना छोरीहरू अश्वेतकै रूपमा चिनिनेछन् भन्ने उनलाई थाहा थियो । त्यसैले उनले छोरीहरूलाई अश्वेत संस्कृति र काला जातिका महान् व्यक्तित्वको घेरामा नजिक्याएकी थिइन् । फलस्वरूप सिनेटर कमलाले आफू कलेजमा रहँदा रंगभेद विरोधी अभियानमा सरिक भएको र आमासँगै मिल्दोजुल्दो जीवनशैलीमा ढालिएको बताउँदा–बताउँदै पनि एउटा कुरामा आफूलाई बेग्लै बनाइन्, त्यो हो–परिवर्तनका लागि लड्ने मात्र होइन आफ्नो भागको खोजी पनि गरिन् । कमलाले लेखेकी छन्, ‘म श्यामला गोपालन ह्यारिसकी छोरी हुँ भन्ने भन्दा संसारमै मेरो निम्ति ठूलो अर्को कुनै पद वा उपाधि छैन । मैले साँचेर राखेको जीवनकै सबैभन्दा प्रिय सत्य पनि यही हो ।’

Page 14
अन्तर्वार्ता

‘सरकारी सेवामा महिला बढी भए भ्रष्टाचार स्वतः घट्छ’

- उपासना घिमिरे

डा. सावित्री थापा गुरुङ, आयुक्त, अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग 

चितवन फूलबारीमा जन्मिएकी सावित्री थापा गुरुङ पाँचजना दिदीबहिनी र एकजना भाइमध्येकी माहिली छोरी हुन् । शिवनगरस्थित नारायणी माविबाट उनले स्कुले शिक्षा, भरतपुरस्थित वीरेन्द्र क्याम्पसबाट इन्टर र स्नातकसम्मको अध्ययन गरिन् । पछि उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजीनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर पूरा गरिन् । उनले बीएड, बीएल गर्दै एमए इन पब्लिक पोलिसी अस्ट्रेलिया, इन्टरनेशनल डेभलपमेन्ट स्टडी सर्ट कोर्स नर्वे तथा जवाहरलाल नेहरू युनिभर्सिटीबाट राजनीतिशास्त्रमा पिएचडी गरेकी छिन् । सानै बेलादेखि बुवाआमाले पढ्नुपर्छ भनेर जोड गरेकाले आफू आजको स्थानमा पुगेको कुरा उनी बताउँछिन् । रत्नराज्यलक्ष्मी क्याम्पसमा २६ वर्ष राजनीतिशास्त्र अध्यापन गरेकी सावित्री परिवारका साथ घट्टेकुलोमा बसोबास गर्छिन् । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगकी एक मात्र महिला आयुक्त थापाको ६ वर्षे कार्यकाल आगामी चैतमा पूरा हुँदैछ । कार्यालय जानासाथ ‘जिरो आवर’ मा प्रमुखकोमा भेला भएर अफिसियल छलफलबाट काम सुरु गर्ने उनी आयुक्तको काम अदालतमा न्यायाधीशको जस्तो तटस्थ हुने बताउँछिन् । अख्तियारकै कार्यालयमा उनीसँग गरिएको संवादको सम्पादित अंश :

पहिलो महिला आयुक्त हुँदा कस्तो महसुस भयो ?
पहिलो भन्नासाथ इतिहासमा नाम लेखिने कुरा पनि हो, खुसी लाग्यो । पहिला अरु संवैधानिक आयोगमा महिला आइसकेका थिए । निर्वाचन आयोगमा पनि एकजना महिला हुनुहुन्थ्यो । महिला आयोगमा त महिला हुने नै भए । महत्वपूर्ण र शक्तिशाली आयोगको आयुक्त हुनु आफैमा इतिहास हो । अख्तियारले सम्पूर्ण ब्युरोक्रेसी र निजामती सेवाका मानिस, प्रहरी र अन्य सरकारी संयन्त्रलाई हेर्छ । पहिले अनुचित (कानुनविपरीत) कार्य पनि हेर्थ्यो भने अहिले त्यहाँ भएका भ्रष्टाचार हेर्छ । प्राइभेट संस्थाले पनि सरकारी अनुदान वा सरकारी पैसा लिएर कुनै भ्रष्टाचारको काम गर्छन् भने तिनलाई पनि अख्तियारले हेर्छ । सरकारी रकमको दुरुपयोग र हिनामिना हुन नदिन यसले काम गर्छ । सरकारी रकम दुरुपयोग गरेको थाहा पाएमा कारबाही गरिन्छ ।
पुरुषसँग हातेमालो गरेर काम गर्न कत्तिको सहज भयो ?
महिला भएकै कारण कार्यक्षेत्रको अधिकार प्रयोग गर्न त्यति गाह्रो भएन । तर पनि महिला भएकै कारण पुरुष आयुक्तलाई मानिसले जुन व्यवहार गर्छन्, त्यसमा अलिकति कमी भएको हो कि भन्ने महसुस भयो । कहिलेकाहीँ अलिकति नजर अन्दाज गरेजस्तो महसुस भयो । यसैगरी पुरुष आयुक्तलाई जुन किसिमको महत्व दिइन्छ, आफूलाई नदिएको हो कि भन्ने र व्यवहारमा फरक पाइन्छ । साथै कर्मचारीले गर्ने व्यवहारमा पनि केही फरकपन पाएँ ।
नेपालमा भ्रष्टाचार बढी छ भनिन्छ, तर यसमा महिलाको नाम त्यति सुनिँदैन ।
यसो हुनुको पछाडि सरकारी सेवामा महिला कम छन् । ९० जना पुरुष र १० जना महिला भएपछि त्यो संख्या स्वतः कम हुन्छ । महिलाले आफ्नो भूमिका राम्रोसँग निर्वाह गरेको पाइन्छ । महिलाले भ्रष्टाचार गर्ने दुस्साहस त्यति गर्दैनन् । यद्यपि सबै महिला राम्रै हुन्छन् भन्ने मेरो आशय होइन ।
भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सुशासन कायम गर्न महिलाको भूमिका के–कस्तो रहन्छ ?
सुशासन कायम गर्न हरेकको भूमिका उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । यहाँ धेरै पुरुष कर्मचारी छन् । मूलतः पुरुष जिम्मेवार हुनैपर्‍यो । पुरुषको तुलनामा महिला धेरै कम भ्रष्टाचारमा संलग्न भएको पाएको छु । र यसले गर्दा महिला बढीभन्दा बढी सरकारी सेवामा आउनुपर्‍यो । यसले स्वतः भ्रष्टाचार घट्छ । महिलाले पुरुष (बुवा, दाजुभाइ, श्रीमान्) ले जति कमाएर ल्याउँछन्, त्यसमा सन्तोष गर्ने, त्यसैमा आफ्नो घर चलाउन निर्भर हुने, अरुले धेरै कमायो भनेर धेरै कमाएर ल्याउन दबाब दिनुहुँदैन । यसो गर्दा पनि भ्रष्टाचार नियन्त्रण हुन्छ जस्तो लाग्छ । यसका साथै महिला शिक्षित पनि हुनुपर्छ । एउटा घरमा महिला शिक्षित भएमा सम्पूर्ण परिवारै शिक्षित हुन्छ । पढेपछि सुशासनमा भूमिका अझ बढी हुन्छ । आफ्नो कामबाट आउने पैसाबाहेक अनावश्यक पैसामा लोभ गर्नुहुँदैन भन्ने थाहा भई अरूलाई पनि प्रेसर गर्दैनन् ।


अख्तियारको आयुक्त भएपछि भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि के–कस्ता काम गर्नुभयो ?
अफिसले दिएको सबै जिम्मेवारी प्रभावकारी ढंगमा निर्वाह गरेँ । भ्रष्टाचार गर्नेलाई छाड्नुपर्छ भन्ने दृष्टिकोण कहिल्यै राखिनँ । जसरी अदालतमा आँखा छोपेको र तराजु लिएको मूर्ति देख्न सकिन्छ, हामीले पनि त्यस्तै किसिमले आँखा छोपेर महिला होस् वा पुरुष, आफन्त होस् वा आफ्नो जात, भ्रष्टाचार गरेको छ भने हामी त्यसलाई छाड्दैनौं, कारबाही गर्छौं । चारवटा संस्थागत रणनीति जस्तो प्रवर्द्धनात्मक, निरोधात्मक, उपचारात्मक, संस्थागत विकास गर्ने रणनीतिअनुसार काम गरियो । भ्रष्टाचार हुनुअघि भ्रष्टाचार हुन नदिने कार्य गर्ने सन्दर्भमा करिब ५० वटा जिल्लामा गएँ । हरेक जिल्लामा एक दिने कार्यशाला गोष्ठी गरेर भ्रष्टाचार रोक्नेसम्बन्धी जनचेतना कार्यक्रम गरियो । कोरोनाको प्रभाव नभएको भए यो संख्या अझ बढ्थ्यो । कार्यक्रमपछि कुनै पनि जिल्लामा यस्ता कुरा पहिले नै थाहा पाउनुपर्थ्यो भन्ने किसिमका प्रतिक्रिया समेत आए । यस्ता कार्य धेरै प्रभावकारी भए । नराम्रा गतिविधि हुन लागेको थाहा पाउनासाथ सम्बन्धित निकायलाई बोलाएर यस्तो हुनु भएन भनेर छलफल चलाएँ । यसले हुन लागेको भ्रष्टाचार रोक्न सहयोग पुग्यो ।
कार्यकालको अनुभव कस्तो रह्यो ? तीनजना प्रमुख आयुक्तसँग काम गर्नुभयो, कस्तो रह्यो अनुभव ? संस्थाको प्रमुख दिएमा नेतृत्व लिन सक्नुहुन्छ ?
प्रमुख आयुक्त लोकमानसिंह कार्की, दीप बस्नेत र नवीन घिमिरे तीनैजनासँगको कार्यकाल समग्रमा राम्रै र सन्तोषजनक रह्यो । आयुक्त भइसकेपछि प्रमुख आयुक्तको भूमिका दिएमा निर्वाह गर्नै नसक्ने भन्ने हुँदैन ।
धेरै वर्ष प्राध्यापन गर्नुभयो । प्राध्यापन गर्न र आयुक्तको कार्यभार सम्हाल्न कुन सजिलो लाग्यो ?
यी दुवैको प्रकृति फरक छ । पढाउनका लागि पनि आफू पढेर तयारी हुनुपर्थ्यो । आयुक्तको काम पनि सजिलो छैन । स्वच्छ हिसाबले न्यायाधीशको भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ । कुनै निर्दोषले सजाय नपाओस् त्यसमा ध्यान दिनुपर्छ । प्रशस्त होमवर्क गर्नुपर्छ, समय दिनुपर्छ । अफिसको प्रकृतिका कारण यो अवधिमा मेरो व्यक्तिगत रूपमा सामाजिक गतिविधि कम भए ।
नेतृत्व तहमा महिला सहभागिता न्यून छ, यसलाई कसरी बढावा दिने ?
हरेक महिला जो नीति निर्माण तहमा पुगेका छन्, उनीरूले महिलालाई अगाडि ल्याउन कस्ता नीति ल्याउनुपर्छ भन्नेमा ध्यान दिनुपर्छ । मेरो कार्यक्षेत्र भ्रष्टाचार हेर्ने भए पनि हरेक बैठकमा महिला नदेख्दा कुनै न कुनै संस्थामा महिला होलान् किन आएनन् भन्ने प्रश्न उठाउँथें । यहाँबाट बाहिर तालिम लिन जाँदा पनि महिलाको संख्या बढी हुनुपर्छ भन्ने कुरामा जहिले पनि दबाब दिन्थें, सम्बन्धित मानिसलाई । हरेक महिलाले महिलालाई अगाडि ल्याउन त्यस्तो किसिमको पोलिसी अगाडि बढाउनुपर्‍यो, जहाँ उनीहरूको पहुँच हुन्छ । महिलाको सहभागिता बढाउन राज्यलाई दबाब पनि दिनुपर्छ ।
महिलालाई अझै पनि समाजले विश्वास गर्दैन ? विश्वासयोग्य कसरी हुने ?
महिला आयुक्त भएपछि कहिलेकाहीँ अफिसकै साथीभाइ, श्रीमान्सँग गाडीमा कतै जाँदा आयुक्त भनेर चिनाउन नपाउँदै श्रीमान् र साथीलाई नमस्कार गर्छन् । पित्तृसत्तात्मक समाजका कारण यसो भएको हो । महिला पनि आयुक्त हुन सक्छन् भन्ने विश्वास नभएकै कारण श्रीमान् वा अन्यलाई आयुक्त ठाने । महिलाको संख्या कम भएकै कारण विश्वास नगरेका होलान् । जुनसुकै संस्थामा कार्यरत महिलाले हिम्मत नहारी काम गरेर प्रमाणित गर्नुपर्छ । अनावश्यक कुरा नगरी आफ्नो संस्थाको उद्देश्य, प्रकृतिअनुरूप स्वच्छ भएर काम गर्नुपर्छ ।
महिला सक्षम हुनका लागि के आवश्यक पर्छ ?
पहिलो कुरा शिक्षा हो । शिक्षाले नै सक्षम, सचेत हुने क्षमता दिन्छ । औपचारिक शिक्षासँगै अनौपचारिक शिक्षा जस्तो वर्कसप, कार्यशाला गोष्ठी, तालिम, विदेश भ्रमण, देशको भ्रमणबाट पनि धेरै कुरा सिक्न सकिन्छ । विभिन्न सिक्ने ठाउँ छोड्नुहुँदैन । साथै पछिल्लो समयमा प्रविधिको प्रयोगले पनि सबल हुन सकिन्छ ।
भविष्यको योजना ?
पढ्ने–लेख्ने, पिएचडीको थेसिसलाई किताबको रूप दिने विचारमा छु । आयुक्तका रूपमा काम गरेको ६ वर्षे कार्यकाललाई संस्मरणका रूपमा बाहिर ल्याउँछु होला । आफ्ना अनुभवलाई महिलाका अनुभवका रूपमा ढाल्ने प्रयास गर्छु ।

Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84